In deze serie gaan we terug naar de studententijd van een beroemde ex-student van de HvA. Deze keer: Boris van der Ham.
DOOR: GABRIEL ALEXANDER DERIGA
VOOR: HAVANA
Shakespeare was voor Boris vanaf kleins af aan een held. Maar dat was Hugo de Groot ook. "Mijn hart heeft meerdere kamers. De één is acteren en de ander is geschiedenis." Die laatste kamer bevredigde hij door aan de HvA geschiedenis te gaan studeren (vanaf 1992). Na twee jaar hield hij het voor gezien, want zijn andere kamer begon hard te bonken en dus toog hij naar de Toneelacademie, die hij wél afrondde. Boris werd acteur, maar er was nóg een kamertje in zijn hart en dat stond in het teken van politiek. Deze kamer bleek het grootst, want Boris zit namens D66 al bijna drie jaar in de Tweede Kamer.
Waarom geschiedenis studeren?
"Het is een studie waardoor je inzicht krijgt in de wereld en het is overal op toepasbaar. En dat is erg prettig als je van politiek houdt. In het eerste jaar krijg je veel hoorcollege's waarin je in het kort hoort hoe het nou precies zat met Joegoslavië of Perzië. Dat geeft je meer dan alleen de hijgerige analyse die je op het journaal hoort."
Ook al vond je het zo leuk, je hebt die studie niet afgemaakt.
"Ik vond iets anders ook erg leuk: acteren. Tijdens mijn geschiedenisstudie regisseerde ik al veel en schreef ik toneelstukken. In 1986 verfilmde NCRV voor de serie Mijn Idee een verhaal van mij over Hugo de Groot. Dat was mijn eerste televisierol. Het verhaal ging over vrijzinnigheid. Ik was toen twaalf en vond Hugo de Groot interessant vanwege zijn politieke opvattingen. Drie jaar later werd ik lid van Jonge Democraten. Het acteren ging dus gelijk op met de politiek."
Maar politiek trok aan het langste eind. Waarom?
"Omdat ik nu de mogelijkheid heb om iets te doen aan al die dingen waarover ik mij vroeger op de bank boos maakte. Kijk, het nadeel van theater is dat je erg onderworpen bent. Je moet luisteren naar de regisseur, maar dan komt de opstandige jongen in mij boven en dan wil ik mij er ook mee bemoeien. Dan heb ik ook wel een mening en vraag ik mij af of dingen niet anders kunnen. Eigenlijk ben je in de politiek veel vrijer dan op het toneel. Vaak wordt gezegd: "je zult heel wat hebben aan je acteerachtergrond in de politiek," maar dat is een flauwe opmerking, want het is heel iets anders. In de politiek zijn het namelijk je eigen idealen en je eigen woorden. En in het theater zijn het de woorden van Shakespeare. Ook mooi, maar het staat ontzettend van jezelf af."
Wat heb je in de politiek aan je geschiedenisachtergrond?
"Ik heb een aantal keren geschiedkundige stukken geschreven over hedendaagse maatschappelijke problemen. Eén ging over vrijheid van meningsuiting, wat een hype was na de moord op Theo van Gogh. Ik heb dat in historisch perspectief geplaatst en geschreven dat Erasmus en Spinoza er hele ware dingen over hebben gezegd, namelijk dat provoceren hoort bij een land als Nederland. Dat hebben we altijd al gedaan. Het aardige van een geschiedkundige achtergrond is dat je dingen in een perspectief plaats en ziet dat er bijvoorbeeld niet alleen in de jaren "60 iets onaardigs is gezegd over religie. Het Remonstrantse Broederschap zei in 1933 toen de wet tegen godslastering werd ingevoerd: "Wij hebben geen behoefte aan deze wet. Wij vinden ook dat God niet beledigd mag morden, maar God is te groot om beledigd te worden." Een mooie uitspraak, in 1933 al gedaan en dat zou je nu zo kunnen herhalen. De moslims moeten ook kunnen zeggen: "Allah is te groot om beledigd te worden door iemand als Theo van Gogh". Probeer het te relativeren."
Was je al bezig met politiek tijdens je geschiedenisstudie?
"Ik was lid van de jongerenpartij, maar zat niet in Onderwijs Commissies of studentenraden. Ik was toen meer bezig met schrijven en regisseren. Ik zat ook te kort op de HvA, misschien had ik het gevoel dat ik snel weer weg zou gaan omdat ik naar de toneelschool wilde. Wat ik wel deed, was met medestudenten in McDonalds in de Leidsestraat, de school stond tegenover de Uitkijk, na de lessen discussiëren over politieke vraagstukken. Van de jongerenpartij heb ik overigens veel geleerd, want wezenlijk is dat niet veel anders dan de landelijke politiek. Dus ga allemaal bij een studentenvereniging of een vereniging van je opleiding omdat je daar in het klein leert waar je later bij een Shell of de overheid ook mee te maken krijgt."
D"66 is een onderwijspartij en jij hebt onderwijs in je portefeuille. Merk je dat je wat hebt aan je studieachtergrond?
"Ik ben begonnen op de mavo, dus ik ben één van de weinige kamerleden die "vmbo" heeft gedaan. Dus ik weet verdomd goed uit eigen ervaring dat al die mensen die op het vmbo lopen niet allemaal hasjrokende potentiële criminelen zijn, zoals veel mensen denken. Mijn achtergrond helpt me bij dit soort thema's in de Kamer."
Heeft de HvA je veranderd? "Inhoudelijk zeker omdat ik inzicht heb gekregen in de geschiedenis. Daarnaast leerde ik onderzoekend bezig te zijn. Dat je niet alleen van je leraar hoort: "zo is het gegaan", maar dat je op zoek gaat naar de oorspronkelijke tekst om het zelf te zien en te lezen en er dingen uit te halen."
Discussiëren is nu één van je dagelijkse bezigheden. Heeft je studie bijgedragen aan je debatvaardigheden?
"Er was altijd ruimte voor discussie, dat vonden de leraren leuk. Ik denk dat veel docenten nu, die hun opleiding in de jaren "60 genoten hebben, balen dat studenten van tegenwoordig zo passief zijn. Maar tijdens de discussies heb ik geleerd mijn verlegenheid te overwinnen en lef te leren hebben om te denken dat je een goede vraag stelt. Maar soms stel je wel eens een domme vraag."
Domme vragen bestaan niet, zegt men.
"Nou, er bestaan echt wel domme vragen, hoor!"
Zien we je ooit terug in een musical als The Phantom of the Opera?
"Misschien ooit, maar dan eerder in een mooie Shakespeare of in een mooie film. Maar dat gaat nog wel even duren. Als ik wat ouder ben en de vaderrollen kan gaan doen mogen ze me bellen."
KADER
Naam: Boris van der Ham
Geboren: 29 augustus 1973 in Amsterdam
Boris van der Ham is sinds februari 2003 fractiesecretaris D66 Tweede Kamer der Staten-Generaal. Hiervoor was hij o.a.: - vice-voorzitter J.D. (Jonge Democraten) van 1997-1998 - voorzitter J.D. van 1998-2000 - coördinator "Nieuwe Democraten" vanaf 2000 - medewerker campagneteam D66 vanaf 2001
Andere artikelen
De titel komt dan hier, lang wel nie