In deze maandelijkse serie gaan we terug naar de studententijd van een beroemde ex-student van de Hogeschool van Amsterdam. Deze keer: Louis van Gaal. "Door de academie heb ik geleerd hoe je processen kan doorzien. En dat kunnen niet veel mensen."
DOOR: GABRIEL ALEXANDER DERIGA
VOOR: HAVANA
De huidige coach van AZ Alkmaar was net zeventien toen hij in 1968 naar de Alo ging. In zijn laatste studiejaar (1973) speelde Van Gaal, ook semi-profvoetballer geweest, bij Ajax. “De trainingen waren ’s avonds, dus na de laatste les moest ik heel snel door naar Ajax. Dan ben je kapot want de Alo is ook fysiek heel zwaar. Maar goed, dat was allemaal wel te dragen, want je bent jong en je wilt wat.” Van Gaal koos voor de Alo omdat hij een sportdier is. “En omdat ik het wel zag zitten om van mijn hobby mijn beroep te maken.” De Alo was een tussenstap, want Van Gaal wist toen al dat hij uiteindelijk voetbaltrainer wilde worden. “Rinus Michels was mijn voorbeeld en hij is ook eerst gymnastiekleraar geweest.” Waar veel Alo-studenten tegenwoordig van alles en nog wat worden behalve leraar, heeft Louis van Gaal tijdens zijn voetbalcarrière liefst 11 jaar voor de klas gestaan.
U was de jongste van de klas. Maakte dat u snel volwassen?
“Ik was zo groen als gras en had een bleekschetengezicht. Ik werd wijzer omdat ik tijdens de academie abstract leerde denken. Niet veel mensen leren dat op zo’n jonge leeftijd. Ik kreeg vakken als pedagogiek, psychologie en filosofie en bovendien ging ik om met jongens van 23 jaar. Dus ik denk wel dat ik daardoor eerder volwassen ben geworden dan mijn broers, daar moet je het mee vergelijken.”
Pedagogiek, psychologie, filosofie. Moeilijke materie voor een zeventienjarige.
“In het begin had ik daar wel moeite mee en ik volgde ook niet ieder college. Maar ik was een snelle leerling en àls ik al naar college ging, dan nam ik het goed op. Omdat ik geen bètaklant was, had ik ook wel wat moeite met fysiologie.”
Da’s ook een manier! Gebruikt u die theoretische kant van de Alo als voetbaltrainer ook?
”Niet alleen psychologie, maar ook de methodieken, de manier waarop je een oefenvorm opbouwt en hoe je mensen benadert. Dat laatste is een soort psychologie, maar psychologie van de koude grond. Laten we eerlijk zijn, die vijf boeken die je leest over psychologie is niet al te veel natuurlijk.”
Op de Alo leer je bewust worden van waar je mee bezig bent. Probeert u dat mee te geven aan uw spelers?
“Dat is in de voetballerij niet gebruikelijk, maar bij mij wel. Bij mij moeten ze weten waarom ze iets doen. Bij elke oefenvorm leg ik uit waarom ik iets doe. Zo heb ik net de wedstrijdvoorbereiding gedaan en dan leg ik uit hoe de opbouw bij de tegenstander is, zodat ze er iets bij voelen en ook zodat ze in de wedstrijd niet voor verrassingen komen te staan. Toch zegt men dat ik niet hard genoeg train, niet zo hard als Co Adriaanse (de vorige trainer van AZ Alkmaar, resp.), maar ik train wat slimmer. Ik bouw het op, zodat ze wat geconcentreerder bezig zijn en dat probeer ik allemaal uit te leggen. Spelers hebben in het veld taken die bij hun positie horen en dat leg ik hen uit, zodat ze commitment krijgen met hun positie. En dan moeten ze snappen dat ze anders moeten reageren als ze op ‘10’ spelen dan op ‘2’.
Bij u is een speler ondergeschikt aan het geheel, is discipline belangrijk en u streeft naar perfectie. Vloeit dat voort uit de Alo?
“Nee, dat zit in mijn karakter. Bewust zijn van wat je doet heb ik dus wel geleerd op de Alo, maar dat komt voort uit het feit dat als je weet waarom je iets doet, dat je dan meer begaan bent met wat je doet en daaruit kun je meer motivatie putten.”
In een team werken is op de Alo erg belangrijk. Versterkte dat uw wil om voetbaltrainer te worden?
“Ja, dat was de eerste keer dat ik dat ook echt ervoer en ik vond het geweldig. De academietijd vond ik de mooiste tijd van mijn leven, omdat je met z’n allen bezig was om een doel te bereiken. Ik had wel vrienden, kon goed voetballen en was daardoor de held van de straat, maar nu ervoerik hoe het was om in een hechte klas te fungeren.”
Zijn er grote verschillen tussen lesgeven aan een klas studenten en aan een groep voetballers?
“Het verschil zit hem in de doelstelling van een onderwijzer of trainer. In het onderwijs heb je opvoedkundige doelstellingen, maar ik ben een prestatiedier en daarom wilde ik in de sport werken. Als leraar lichamelijk opvoeding was ik teveel gericht op de prestatie. Dat is geen vies woord, want ik vind het juist goed, maar je moet daarbij de opvoedkundige aspecten niet niet uit het oog verliezen. Dat deed ik niet, maar prestatie was wel een middel om kinderen ook die opvoedkundige aspecten bij te brengen en dat stond bij mij hoog in het vaandel. Voor de rest komt alles overeen. Zo benader je leerlingen op een bepaalde manier vanuit een bepaalde filosofie en een bepaald karakter, en dat doe je bij voetballers precies hetzelfde. En zowel op school als in een voetbalteam heb je te maken met pikorde en verschillende culturen.”
Vanwege uw geschiedenis als leraar krijgt u, tegen uw zin, vaak het stempel van schoolmeester opgeplakt.
“De media zijn imagobevestigend, dat moet je met een korrel zout nemen. De media weten dat je schoolmeester bent geweest en gaan daarnaar vragen en schrijven. Dan plakken ze er een etiketje op en daar loop je dan mee rond. Maar ik ben echt niet het type van een schoolmeester.”
Heeft u naast de methodieken, het overbrengen van stof en het omgaan met mensen nog andere dingen geleerd op de Alo?
"Wat je noemt is het belangrijkste. Plus het feit dat je door de academie processen kan doorzien. En dat kunnen niet veel mensen. Daarom kan een leraar Lichamelijke Opvoeding vrijwel overal aan de slag.”
KADER
Naam: Aloysius Paulus Maria (Louis) van Gaal
Geboren: 8 augustus 1951 in Amsterdam
Clubs als speler:
Ajax: 1972-1973
FC Antwerp: 1973-1977
Telstar: 1977-1978
Sparta: 1978-1986
AZ Alkmaar: 1986-1987
Clubs als trainer:
AZ Alkmaar: 1986-1987 (assistent)
Ajax: 1987-1997 (van 1987 tot 1991 als assistent)
FC Barcelona: 1997-2000
Bondscoach Nederland: 2000-2002
FC Barcelona: 2002-2003
AZ Alkmaar: 2005-heden
Prijzenkast als trainer:
Met Ajax
Nederlands kampioen: 1994 – 1995 – 1996
Nationale beker: 1993
Nederlandse supercup: 1993 – 1994 -1996
UEFA Cup: 1992
Champions League: 1995
Wereldbeker: 1995
Europese Supercup: 1995
Met Barcelona
Spaans kampioen: 1998 - 1999
Spaanse nationale beker: 1998
Spaanse supercup: 1997
Europese Supercup: 1998
Andere artikelen
De titel komt dan hier, lang wel nie